by Marije | mei 1, 2020 | Allergie Blog, Artikelen, Nieuwsberichten |
Allergisch in… Oekraïne
In mei 2019 reisde Marije Bedaux een ruime week door Oekraïne en genoot van het prachtige land met zijn bijzondere geschiedenis. Als moeder van een allergische dochter bekeek ze Oekraïne ook met een ‘allergiebril’ op. Haar indruk: buiten de deur eten is met voedselallergie lastig, ook vanwege de taal. Als je zelf kookt, red je je waarschijnlijk wel, want het land heeft voldoende te bieden aan verse producten.
De hoofdstad Kiev was voor mij geen onbekende stad, maar de rest van het land was dat des te meer. Samen met een kleine groep reisgenoten verkende ik de veelzijdige stad Kiev, maakte ik een expeditie naar Tsjernobyl en vervolgde ik mijn reis naar Odessa aan de Zwarte Zee. Ik bezocht vele musea, vermaakte mij met opera en ballet van het hoogste niveau en dompelde me onder in de nogal grillige en heftige geschiedenis van dit land. En zeer indrukwekkende reis op vele fronten. Ook op culinair gebied word je als reiziger niet teleurgesteld.
Of het voor mensen met voedselallergie een geschikte bestemming is? Makkelijk is het zeker niet. Wat wel als een paal boven water staat, is dat het lang niet altijd mogelijk is om in het Engels te communiceren, met uitzondering van enkele steden waar in sommige restaurants en of cafés vooral de jeugd redelijk Engels spreekt. Enige kennis van het Russisch of, nog beter, het Oekraïens, maakt het wel eenvoudiger. Gelukkig spreek ik de taal redelijk goed en kan ik het Cyrillisch alfabet lezen, maar ook voor mij was het soms lastig.
Grensland
Oekraïne betekent letterlijk vertaald ‘grensland’. Het land is pas sinds 1991 een onafhankelijke republiek. Daarvoor behoorde Oekraïne tot de Sovjet-Unie. Verder terug in de geschiedenis maakte het land deel uit van onder andere Polen, het Habsburgse Rijk en ook nazi-Duitsland. Het betreft een enorm uitgestrekt gebied en is qua oppervlakte het tweede land van Europa, uitgaande van het Oeralgebergte als grens. Er wonen nu ruim 45 miljoen mensen. Het land is de afgelopen jaren vaak onderwerp van gesprek geweest: verschillende revoluties, de neergehaalde vlucht MH17, de oorlog in
Oekraïne, de bezetting van de Krim door Rusland, het referendum en recent de nieuwe president die hiervoor als komiek optrad in een landelijke tv-serie. Verder terug in de geschiedenis praten we over de nucleaire ramp bij Tsjernobyl in 1986, de Koude Oorlog, de terreur van Stalin en de Tweede Wereldoorlog die veel sporen heeft nagelaten. Oekraïne werd altijd aangeduid als de ‘graanschuur’ van Rusland. Een heel vruchtbaar land, zo blijkt ook tijdens mijn rondreis, en een heel hoge landbouwproductiviteit. Agrarische producten vormen de basis van de keuken.
Keuken
Bekend om zijn grote diversiteit en boeiende smaken heeft de Oekraïense keuken een aantal (historische) invloeden ondergaan, waaronder de Russische, Poolse, Duitse en Turkse. Populaire ingrediënten in de keuken zijn vlees, paddenstoelen, groenten, bessen, fruit en kruiden. Omdat Oekraïne de ‘graanschuur van Europa’ is, is brood in dit
land een basisproduct, dat op zeer veel wijzen wordt bereid. Ook eten ze hier relatief veel taarten, vaak gezoet met noten of met noten als basisingrediënt in plaats van meel. Bekend is bijvoorbeeld de Kiev-taart, met onder meer pistachenoten aan de buitenkant. In veel bakkerijen kun je deze lekkernij krijgen. Maar niet echt gemaakt voor mensen met voedselallergie voor noten, melk en eieren…
Eten buiten de deur
Wat mij opviel, is dat het voor vegetariërs lastig is om eten te bestellen. Regelmatig vroeg ik mij af hoe er dan met voedselallergie zou worden omgegaan als het bestellen van vegetarisch eten al zo lastig is… Soms besteedde de keuken aandacht aan een creatief gerecht, maar vaak hadden de vegetarische reisgenoten alleen de keuze uit een
salade of ‘borsjt’, de bekende bietensoep.
Verder heb ik niet of nauwelijks op menukaarten gelezen wat de mogelijkheden zijn voor mensen met voedselallergie. Het vermelden van allergenen in gerechten ben ik niet tegengekomen in restaurants of hotels. Natuurlijk heb ik maar een klein gedeelte van de horeca kunnen bezoeken, maar het geeft wel te denken.
Voor mensen met voedselallergie vormen veel gerechten in dit land een uitdaging. Zo wordt aan veel gerechten zure room of kwark toegevoegd. Onze gids vertelde zelfs dat dit het enige product is dat zij mist als ze soms in het buitenland reist. Verder vormen yoghurt, kefir en andere melkproducten vaak de basis van een maaltijd. Niet ideaal voor mensen met een allergie voor melkproducten. Sojaproducten heb ik niet of nauwelijks gezien, behalve een enkele keer in een kleine supermarkt in de stad Odessa. Daar stond ook havermelk en lactosevrije melk.
In veel gerechten bevinden zich noten, niet echt makkelijk voor mensen met een notenallergie. Een populair gerecht is Kip Kiev, kipfilet gevuld met kruidenboter en omhuld met een laag broodkruim en eieren, gefrituurd in olie of boter… ook niet echt ‘allergievriendelijk’.
In Kiev en Odessa bevinden zich fastfoodrestaurants, zoals McDonald’s. De lokale fastfoodketen Puzata Khata is razend populair en biedt goedkoop en degelijk eten met veel basisproducten, en ontbijt met worst en eieren. Ze vermelden geen allergenen en ingrediënten, wel is er de mogelijkheid om iets van het buffet te kiezen. Verder vind je in Kiev en Odessa veel leuke koffietenten waar je heerlijk koffie kunt drinken al dan niet met lekkernijen of broodjes erbij. In deze steden kun je overigens ook heel goed en chic uit eten gaan. Wellicht dat er in deze restaurants meer aandacht is voor voedselallergie, maar dat blijft gissen.
Vers op de markt
De markten hebben veel aanbod van verse groenten en fruit, ingemaakte tomaten en
augurken, en verse vis (met name aan zee in Odessa). Daar kun je af en toe ook de
bekende kaviaar vinden in blikjes tegen betaalbare prijzen. Maar dat lijkt mij geen optie
voor mensen met een allergie voor vis en of schaal-schelpdieren…
Chocoladepresident
De vorige president Petro Porosjenko was niet alleen een bekend man vanwege zijn politieke activiteiten. Naast zijn presidentschap voerde hij nog een ander beroep uit: het ondernemerschap. Hij is nog steeds eigenaar van het bekende chocolade- en snoepmerk Roshen. Roshen is een deel van de naam Porosjenko. Ik vond dit bij mijn eerste bezoek al heel opmerkzaam, een president die in chocolade handelt. Inmiddels is Porosjenko geen president meer, maar blijven zijn winkels bestaan en verkopen de meeste supermarkten nog Roshen-chocoladerepen.
Eten in Tsjernobyl
Last but not least: tijdens de excursie naar Tsjernobyl kregen we een lunch aangeboden in de kantine van de fabriek naast de kerncentrale. We aten in dezelfde eetzaal als de medewerkers die er nu nog werken. Niet geheel allergeenvrij (room in de soep en een dressing over de salade met onduidelijke ingrediënten), maar wel één van de bijzonderste lunchlocaties die ik heb bezocht. Oekraïne is een prachtig land om te reizen, maar kennis van de taal is echt nodig om voedselallergie bespreekbaar te maken, vooral ook buiten de steden. Als je zelf wilt en kunt koken is dat een goed alternatief, want het land heeft voldoende te bieden aan verse producten
by Marije | sep 29, 2018 | Allergie Blog, Artikelen, Nieuwsberichten |
Hieronder volgt de tekst van het artikel dat ik maakte voor het tijdschrift Allergie & Voeding 3// 2018 van de Stichting Voedselallergie over latexallergie.
Latexallergie kan in nauw verband staan met voedselallergie. Dat merkt ook Anneke Derksen, ooit
werkzaam in het ziekenhuis. Nu geeft ze gastcolleges aan operatieassistenten over latexallergie.
Want het ziekenhuis is dé plek waar je deze aandoening kunt oplopen vanwege het veelvuldige
gebruik latexhandschoenen.
Redactielid Marije Bedaux volgt zo’n gastles in VUmc (onderdeel van
Amsterdam UMC) met extra interesse, want ook haar dochter kampt met latexallergie.
Latexallergie is een allergische reactie op eiwitten die voorkomen in latex. Latex is een
melkachtige vloeistof uit rubberbomen en wordt in talrijke producten verwerkt. De allergie
ontstaat als het lichaam latex ziet als een schadelijke stof.
Latexallergie kan reacties veroorzaken die variëren van irritatie van de huid tot anafylaxie, van
mild tot ernstig. Dat is afhankelijk van de gevoeligheid van de persoon (de ernst van de
latexallergie) en van de mate van blootstelling aan latex. Mensen die bijvoorbeeld dagelijks met
latexhandschoenen werken, hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een latexallergie.
Contact met latexhandschoenen staat met stip bovenaan als veroorzaker van klachten. Ook het
inademen van lucht waarin latexdeeltjes zitten kan een allergische reactie geven. De deeltjes
komen bijvoorbeeld vrij als iemand latexhandschoenen aan- of uittrekt.
Maar een allergische reactie kan ook komen door contact met gebruiksvoorwerpen waarin latex is
verwerkt, denk aan badkleding, muismat van de computer, plakband of gympen. De symptomen
worden lang niet altijd in verband gebracht met latex, waardoor de diagnose in veel gevallen pas
na lange tijd wordt gesteld.
Ziek door werk
Eén van de mensen met een heftige vorm van latexallergie is Anneke Derksen, voormalig
anesthesie-assistente in de operatiekamer. Als ze in 2003 ziek van haar werk thuiskomt, blijkt ze
een ernstige allergische reactie op latex te hebben. Ze droeg al een paar jaar geen
latexhandschoenen meer, omdat ze er eczeem van kreeg. Haar collega’s gebruikten die
handschoenen wel, wat bij Anneke de ‘doorslag’ heeft gegeven: door inademing bleef de allergie
toenemen.
Er volgt een voor haar heftige tijd die zich kenmerkt door veel ziek zijn, hoofdpijn, misselijkheid,
moeheid en een voortdurende onzekerheid over haar loopbaan. Daarnaast moet ze niet alleen
haar werkomgeving veranderen, maar volgen er ook drastische aanpassingen in haar eetpatroon.
Want door haar latexallergie blijkt ze ook allergisch te zijn geworden voor diverse
voedingsmiddelen. Bovendien zijn door een kruisreactie met tabak plekken waar wordt gerookt
verboden terrein voor Anneke.
Kruisreactie
Zo’n 50 tot 70 procent van de mensen met latexallergie heeft ook te maken heeft met
kruisreacties met plantaardige levensmiddelen. Bijvoorbeeld avocado’s, bananen, kastanjes,
pinda, kiwi’s, passievruchten en tomaat. Deze voedingsmiddelen bevatten allergenen die sterk lijken op latexallergenen.
In het geval van Anneke is haar allergenenlijst uitgebreid met onder andere tarwekiemen.
Daarnaast moet Anneke bedacht zijn op voedsel dat in principe veilig is, maar dat in de horeca en
voedingsindustrie is aangeraakt en bereid door personeel met latexhandschoenen. De deeltjes
latex die zo op voedsel terechtkomen, kunnen bij haar een reactie geven.
Omscholing
Nadat Anneke door haar latexallergie haar beroep niet meer kon uitoefenen, heeft ze een nieuwe
uitdaging gevonden in het vak als loopbaancoach. Anneke heeft zich omgeschoold en heeft alweer
geruime tijd een eigen bedrijf.
Daarnaast is ze initiatiefnemer en eigenaar van latexallergienederland.nl. Dat was een logisch
gevolg op het schrijven van het boek ‘Tussen de schuifdeuren van de Eerste Hulp’ over haar
zoektocht om een verklaring te vinden voor haar klachten. Het boek geeft tevens een goed inzicht
in de strijd die Anneke heeft gevoerd met het ziekenhuis waar ze werkte om erkenning te krijgen
voor haar klachten. Dat juist de gezondheidszorg haar ziekte niet serieus nam, dreef Anneke ertoe
om deze juridische strijd aan te gaan met haar werkgever.
Ze heeft een advocaat in de arm genomen, waarna er een procedure van zeven jaar volgde over
aansprakelijkheid van het ziekenhuis als werkgever voor haar klachten. Uiteindelijk wordt ze in
hoger beroep in het gelijk gesteld en dient het ziekenhuis over te gaan tot het betalen van een
schikkingsbedrag. Belangrijker voor Anneke is het feit dat er met deze procedure jurisprudentie is
ontstaan over latexallergie en de zorgplicht van de werkgever.
Met haar boek en stichting wil Anneke meer bekendheid geven aan latexallergie en mensen
waarschuwen die door hun werk te maken hebben met latexhandschoenen. Daarom verzorgt zij
ook gastcolleges over latexallergie.
Missie: Nederland latexvrij
Ik ontmoet Anneke Derksen als zij zo’n gastles geeft aan operatieassistenten in opleiding aan het
VUmc in Amsterdam. Een krachtige en levenslustige vrouw met een heel duidelijke missie,
namelijk om Nederland vrij te maken van latexhandschoenen.
Anneke geeft een duidelijke presentatie aan de leerlingen, waarbij ze vertelt over haar eigen
ervaring, en af en toe voorleest uit haar boek. Een indrukwekkend verhaal, zo ervaart ook dit
publiek. Vooral als Anneke foto’s vertoont van allergische reacties door latex. Wat ook aan het
denken zet, is een tekening van allerlei producten en onderdelen waarin latex is verwerkt, en hoe
je latex tegenkomt in het dagelijks leven. Het gaat om zo veel meer dan alleen handschoenen.
Anneke vertelt helder en open zonder drama over een voor haar toch zo heftige periode. Voor mij
gaat er ook een wereld open, vooral omdat ik door de gastles meer beeld heb gekregen van
kruisreacties met voeding en van het feit dat latex in heel veel producten is verwerkt.
Ballonnen
Zelf hebben wij de latexallergie van onze dochter Tess pas in een later stadium ontdekt dan de
voedselallergie. En ook voor ons was deze allergie niet direct duidelijk. Pas nadat ze overal uitslag
over haar lijf kreeg en haar ogen opgezwollen waren na het spelen met waterballonnen zijn we
gaan zoeken op internet. Daarna werd een en ander wel duidelijk. Gelukkig heeft Tess het niet in
een zo heftige vorm als Anneke Derksen, maar we hebben er wel rekening mee te houden. Een
feestje met ballonnen is niet handig. En sommige kleding met latex veroorzaakt huidirritatie. Bij de
tandarts vragen we nu standaard om latexvrije handschoenen. Voor Tess is dit een allergie
waarmee goed te leven valt.
Voor Anneke heeft haar latexallergie heel veel gevolgen en beperkingen. Het is duidelijk dat zij in
haar levenshouding ervoor kiest om niet bij de pakken te gaan neerzitten, maar om een positieve
wending te geven aan haar leven. Zoals ze zelf zegt: ‘Ik ga toch niet thuis achter de geraniums
zitten.’
by Marije | jul 17, 2018 | Allergie Blog, Artikelen, Nieuwsberichten |
Met dit warme weer is zelfgemaakt ijs echt een traktatie. Met soja room (klop / slagroom) en een paar oreo koekjes maak je zelf in een handomdraai heerlijk roomijs.
Gebruik een pakje Alpro Soya cuisine kloproom (uit de koeling), te verkrijgen bij de grotere supermarkten. Klop de room volgens de gebruiksaanwijzing en voeg suiker toe naar smaak (ongeveer 75-100 gram), voeg beetje vanillesuiker toe en schep het geheel in een plastic bak die geschikt is voor de vriezer. Schep door het geheel een aantal in stukjes gebroken originele oreo koekjes (de andere varianten bevatten allergenen zoals noten of melk). Roer de room met de stukjes koek goed door, schenk het in een plastic bak en vries alles in. Na enige tijd, vaak een paar uur, is het ijs klaar om opgediend te worden. Ook heel lekker met een beetje pure chocolade hagelslag zonder melk….
by Marije | jul 17, 2018 | Allergie Blog, Artikelen, Nieuwsberichten |
RTL nieuws besteedde aandacht aan etikettering op voedselproducten en kwam in contact met de Stichting Voedselallergie. Zo werd ik geïnterviewd door RTL nieuws over etiketten, voedselallergie en dingen die fout maar ook goed gaan. Hieronder een weergave van het interview, te vinden op de site van RTL nieuws.
Tess (12) is allergisch voor veel verschillende voedselproducten. Voor haar is het dan ook heel normaal om altijd etiketten te lezen voordat ze iets eet. Toch gaat het nog wel eens fout, omdat een etiket niet goed wordt gelezen of bijvoorbeeld niet alle ingrediënten op een etiket staan. “Je weet nooit hoe heftig de reactie wordt, dat blijft spannend”, vertelt haar moeder Marije. Het ergst is de noten- en pinda-allergie van Tess, maar verder is ze onder meer allergisch voor melkproducten, kippenei, vis, soja, mosterd… “Ze weet hoe ziek ze ervan wordt, dus ze checkt alles. En toch zit een ongeluk in een klein hoekje.”
Shoarma gegeten
Die keer dat het misging had Tess shoarma gegeten. Op het etiket ontbrak een ingrediënt waar mensen die daar allergisch voor zijn goed ziek van kunnen worden. “Ik weet niet meer of het om een melkproduct ging of om mosterd”, zegt Marije. “Maar ze kreeg jeuk, uitslag, buikklachten, haar lippen waren opgezwollen. Heel vervelend. Het beangstigende is dan: je weet niet wanneer de reactie op het hoogtepunt is.” Marije nam later contact op met de winkel, die het etiket aanpaste.
De klachten van Tess kunnen een paar uur aanhouden, maar ook daarna is ze niet direct fit. “Ze heeft dan toch een klap gehad, zowel van de fysieke reactie als van de schrik. En als we antihistamine hebben gegeven dan is ze daar wat suf van. Daarnaast is eten na zo’n ervaring nog minder zorgeloos.”
Het luistert heel nauw
Het nieuws dat allergie-informatie op etiketten niet altijd klopt, komt voor Marije niet als een verrassing. “Het luistert heel nauw. Op eten staat bijna altijd wel wat erin kan zitten. Maar ik kan me voorstellen dat dat niet altijd klopt. Of het staat er niet precies op, dan staat er bijvoorbeeld gehaktkruiden in plaats van de afzonderlijke kruiden.”
“Maar ik moet eerlijkheidshalve zeggen dat het heel vaak wel goed gaat. Er is al zo veel verbeterd wat dat betreft en de risico’s worden extreem geminimaliseerd. Machines worden bijvoorbeeld heel goed gecontroleerd om te voorkomen dat er sporen in zitten. Maar waar mensen werken, worden fouten gemaakt.”
“Daarnaast blijft het een lastige discussie wat je wel of niet op etiketten vermeldt. Wanneer zet je er bijvoorbeeld op dat het sporen van een allergeen kan bevatten? Als je dat te snel doet, zullen mensen met een voedselallergie misschien producten vermijden die ze prima kunnen eten.”
by Marije | mrt 11, 2018 | Allergie Blog, Artikelen, Ervaringen, Nieuwsberichten |
En dan komt het moment dat je dochter van elf jaar heel graag mee wil met een kamp van de voetbalvereniging. Een week lang slapen in een kampeerboerderij, met 65 kinderen en de leiding van het kamp. Dat betekent een week lang plezier, sport en spel en weinig slaap, maar ook een weeklang drie keer per dag een maaltijd plus de bijkomende versnaperingen. Hoe ga je daar als ouder van een kind met voedselallergie mee om? Waar doe je verstandig aan? En hoe begeleid je je kind, maar ook de organisatie van een kamp?
Als ouders van een dochter met diverse (voedsel)allergieën hebben we wel even nagedacht over de vraag hoe we een kampweek van de voetbalclub kunnen organiseren zonder al te veel gedoe voor zowel onze dochter als de organisatie. Vanuit de organisatie blijkt al snel dat er geen problemen zijn met de aanwezigheid van iemand met voedselallergie. De leiding vertelt wel vaker met dit bijltje te hebben gehakt.
Snel betrekken we ook onze dochter in het proces en vragen waar haar voorkeur naar uitgaat. Daarbij geven we de keuze tussen zelf ter plekke alles afstemmen met de leiding en de keukenploeg – en dus aanhaken bij de maaltijden van de rest van de groep – of de optie dat we een tas met eten en ‘veilige’ maaltijden meegeven, zodat ze min of meer hetzelfde eet als thuis.
Daarover hoeft ze niet lang na te denken. Om te voorkomen dat ze opvalt of ‘anders’ is dan de rest kiest ze ervoor om zelf de regie in handen te nemen door elke dag goed op te letten en in overleg met de keukenploeg een maaltijd te regelen die past in haar dieet. Een begrijpelijke keuze van een bijna-puberdochter die vooral niet anders wil zijn dan de rest van haar omgeving.
Mijn man en ik steunen haar besluit. Wel spreken we nog een extra keer met de leiding over wat onze dochter nu precies wel en niet mag eten. Daarna mailen we een gezondheidsdocument én een lijst met allergieën. Het ziet er naar uit dat de leiding alles onder controle heeft en zich goed voorbereidt.
Lunchpakket mee
Op de dag van vertrek geef ik toch voor de zekerheid nog een eigen lunchpakketje mee, want de groep zal onderweg naar Brabant met de bus een stop maken om te zwemmen en te picknicken. Voor de lunch wordt gezorgd. Terwijl mijn man nog een laatste EpiPen-instructie geeft aan twee leiders komt er een andere leider op mij af en zegt: ‘Voor de lunch hebben we gezorgd, een broodje kaas en een broodje ham en een krentenbol, dat kan toch zeker wel?’ Oef, denk ik, wat ben ik blij dat ik een eigen lunchpakket heb klaargemaakt. En tegelijkertijd schiet het ook door mijn hoofd dat al onze voorbereidingen en instructies misschien niet duidelijk genoeg zijn geweest. Natuurlijk kan dit niet! Help! En de week moet nog beginnen…
Daar gaat ze
Het grote ‘loslaten’ is nu begonnen, want op dat moment stappen alle kinderen in de bus en vertrekken ze richting het zuiden. Mijn man en ik vinden het best spannend, maar onze dochter lijkt er totaal geen problemen mee te hebben. Vol vertrouwen stapt ze in de bus en zegt dat het allemaal wel goed komt. Er is ook een aparte tent mee voor het geval ze allergisch reageert op het gebouw (huisstofmijt, huisdieren, vocht). Onze dochter heeft geen telefoon mee en in principe is er geen contact met thuis. Een regel die ik van harte ondersteun: geen nieuws is goed nieuws.
Onze telefoon laten we ‘s nachts aan, maar na de eerste twee nachten durven we deze op de stilstand te zetten. Wat fijn denken we allebei, dat dit zo kan en dat ze nu voor het eerst zo lang alleen ergens logeert inclusief alle maaltijden. Op de Facebook-pagina zien we enkele foto’s en die getuigen van een geweldig kamp.
Onbekend nummer
Aan het einde van de week, de avond voor vertrek en tevens de bonte avond, gaat mijn mobiele telefoon af. Een onbekend nummer. Ik krijg mijn dochter aan de lijn die vertelt dat het nu goed met haar gaat, maar dat ze iets verkeerds heeft binnengekregen en dat de leiding uiteindelijk de EpiPen heeft gebruikt. Waarschijnlijk heeft er iemand gemorst met pindasaus…
Totaal overdonderd vraag ik haar als eerste waar ze is en hoe ze zich voelt. Ze vertelt dat het nu redelijk goed gaat en bovendien klinkt ze niet in paniek of heel verdrietig. Gek genoeg reageer ik rustig en vraag ik aan haar of ik iemand van de leiding kan spreken. Zo gaat dat dus, bedenk ik me. Datgene waarvoor je bang bent als je kind voedselallergie heeft, doet zich voor. Als ouder op honderdvijftig kilometer afstand kun je op zo’n moment niet heel veel doen. Na overleg, ook met onze arts, wordt besloten toch nog even op controle te gaan in het dichtstbijzijnde ziekenhuis, standaardadvies na het gebruik van de EpiPen.
‘Juist gehandeld’
Hoe het verder is afgelopen? Dat verhaal hoor ik als de leiding mij belt na het bezoek aan het ziekenhuis. De controle heeft geen aanleiding gegeven om haar in het ziekenhuis te houden. Alles was in orde en iedereen kon met een gerust hart terug naar het kamp voor de bonte avond. Van onze oudste zoon, die ook mee was op kamp, begrijp ik later dat zijn zus vlak voor vertrek naar het ziekenhuis flink moest overgeven, net buiten de auto. Hij is er behoorlijk van geschrokken.
De dienstdoende arts van het ziekenhuis belt mij naderhand op en beschrijft wat ze heeft waargenomen, maar complimenteert ook de leiding en de kinderen. Er is op de juiste manier gehandeld. Bij aarzeling toch de EpiPen gebruiken. Maar de schrik zat er goed in, vertelt ze nog.
Weer thuis
En hoe vergaat het iedereen na thuiskomst? Al snel stappen twee mensen van de leiding op mij af en geven eerlijk toe dat ze enorm zijn geschrokken en eigenlijk hadden gedacht dat het allemaal wel overdreven is, zo’n lijst met allergieën. Ze hebben hier heel veel van geleerd. Dat is een eerste positieve punt. De ervaring heeft hun kennis over voedselallergie vergroot en misschien ook wel hun sceptische ideeën ten aanzien van de ernst van allergische reacties. Tweede positieve punt is dat onze dochter zelf heeft ervaren dat ze heel goed, verstandig en op de juiste manier heeft gereageerd en gehandeld. Eerst de druppels en een pilletje, maar bij uitblijven van verbetering ook durven zeggen dat de EpiPen van pas moet komen.
We gaan niet meer uitgebreid in op wat er die avond is gebeurd, mede omdat onze dochter daar zelf niet meer echt over wil praten. Dat laten we maar zo. We vertellen vooral dat we heel erg trots zijn op haar, dat ze zich heel goed heeft gered en dat ze ook moet blijven vertrouwen op een goede afloop. In de hoop dat ze volgend jaar gewoon weer meegaat en in de verdere toekomst ook blijft denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen.