Hieronder volgt de tekst van het artikel dat ik maakte voor het tijdschrift Allergie & Voeding 3// 2018 van de Stichting Voedselallergie over latexallergie.
Latexallergie kan in nauw verband staan met voedselallergie. Dat merkt ook Anneke Derksen, ooit
werkzaam in het ziekenhuis. Nu geeft ze gastcolleges aan operatieassistenten over latexallergie.
Want het ziekenhuis is dé plek waar je deze aandoening kunt oplopen vanwege het veelvuldige
gebruik latexhandschoenen.
Redactielid Marije Bedaux volgt zo’n gastles in VUmc (onderdeel van
Amsterdam UMC) met extra interesse, want ook haar dochter kampt met latexallergie.
Latexallergie is een allergische reactie op eiwitten die voorkomen in latex. Latex is een
melkachtige vloeistof uit rubberbomen en wordt in talrijke producten verwerkt. De allergie
ontstaat als het lichaam latex ziet als een schadelijke stof.
Latexallergie kan reacties veroorzaken die variëren van irritatie van de huid tot anafylaxie, van
mild tot ernstig. Dat is afhankelijk van de gevoeligheid van de persoon (de ernst van de
latexallergie) en van de mate van blootstelling aan latex. Mensen die bijvoorbeeld dagelijks met
latexhandschoenen werken, hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een latexallergie.
Contact met latexhandschoenen staat met stip bovenaan als veroorzaker van klachten. Ook het
inademen van lucht waarin latexdeeltjes zitten kan een allergische reactie geven. De deeltjes
komen bijvoorbeeld vrij als iemand latexhandschoenen aan- of uittrekt.
Maar een allergische reactie kan ook komen door contact met gebruiksvoorwerpen waarin latex is
verwerkt, denk aan badkleding, muismat van de computer, plakband of gympen. De symptomen
worden lang niet altijd in verband gebracht met latex, waardoor de diagnose in veel gevallen pas
na lange tijd wordt gesteld.
Ziek door werk
Eén van de mensen met een heftige vorm van latexallergie is Anneke Derksen, voormalig
anesthesie-assistente in de operatiekamer. Als ze in 2003 ziek van haar werk thuiskomt, blijkt ze
een ernstige allergische reactie op latex te hebben. Ze droeg al een paar jaar geen
latexhandschoenen meer, omdat ze er eczeem van kreeg. Haar collega’s gebruikten die
handschoenen wel, wat bij Anneke de ‘doorslag’ heeft gegeven: door inademing bleef de allergie
toenemen.
Er volgt een voor haar heftige tijd die zich kenmerkt door veel ziek zijn, hoofdpijn, misselijkheid,
moeheid en een voortdurende onzekerheid over haar loopbaan. Daarnaast moet ze niet alleen
haar werkomgeving veranderen, maar volgen er ook drastische aanpassingen in haar eetpatroon.
Want door haar latexallergie blijkt ze ook allergisch te zijn geworden voor diverse
voedingsmiddelen. Bovendien zijn door een kruisreactie met tabak plekken waar wordt gerookt
verboden terrein voor Anneke.
Kruisreactie
Zo’n 50 tot 70 procent van de mensen met latexallergie heeft ook te maken heeft met
kruisreacties met plantaardige levensmiddelen. Bijvoorbeeld avocado’s, bananen, kastanjes,
pinda, kiwi’s, passievruchten en tomaat. Deze voedingsmiddelen bevatten allergenen die sterk lijken op latexallergenen.
In het geval van Anneke is haar allergenenlijst uitgebreid met onder andere tarwekiemen.
Daarnaast moet Anneke bedacht zijn op voedsel dat in principe veilig is, maar dat in de horeca en
voedingsindustrie is aangeraakt en bereid door personeel met latexhandschoenen. De deeltjes
latex die zo op voedsel terechtkomen, kunnen bij haar een reactie geven.
Omscholing
Nadat Anneke door haar latexallergie haar beroep niet meer kon uitoefenen, heeft ze een nieuwe
uitdaging gevonden in het vak als loopbaancoach. Anneke heeft zich omgeschoold en heeft alweer
geruime tijd een eigen bedrijf.
Daarnaast is ze initiatiefnemer en eigenaar van latexallergienederland.nl. Dat was een logisch
gevolg op het schrijven van het boek ‘Tussen de schuifdeuren van de Eerste Hulp’ over haar
zoektocht om een verklaring te vinden voor haar klachten. Het boek geeft tevens een goed inzicht
in de strijd die Anneke heeft gevoerd met het ziekenhuis waar ze werkte om erkenning te krijgen
voor haar klachten. Dat juist de gezondheidszorg haar ziekte niet serieus nam, dreef Anneke ertoe
om deze juridische strijd aan te gaan met haar werkgever.
Ze heeft een advocaat in de arm genomen, waarna er een procedure van zeven jaar volgde over
aansprakelijkheid van het ziekenhuis als werkgever voor haar klachten. Uiteindelijk wordt ze in
hoger beroep in het gelijk gesteld en dient het ziekenhuis over te gaan tot het betalen van een
schikkingsbedrag. Belangrijker voor Anneke is het feit dat er met deze procedure jurisprudentie is
ontstaan over latexallergie en de zorgplicht van de werkgever.
Met haar boek en stichting wil Anneke meer bekendheid geven aan latexallergie en mensen
waarschuwen die door hun werk te maken hebben met latexhandschoenen. Daarom verzorgt zij
ook gastcolleges over latexallergie.
Missie: Nederland latexvrij
Ik ontmoet Anneke Derksen als zij zo’n gastles geeft aan operatieassistenten in opleiding aan het
VUmc in Amsterdam. Een krachtige en levenslustige vrouw met een heel duidelijke missie,
namelijk om Nederland vrij te maken van latexhandschoenen.
Anneke geeft een duidelijke presentatie aan de leerlingen, waarbij ze vertelt over haar eigen
ervaring, en af en toe voorleest uit haar boek. Een indrukwekkend verhaal, zo ervaart ook dit
publiek. Vooral als Anneke foto’s vertoont van allergische reacties door latex. Wat ook aan het
denken zet, is een tekening van allerlei producten en onderdelen waarin latex is verwerkt, en hoe
je latex tegenkomt in het dagelijks leven. Het gaat om zo veel meer dan alleen handschoenen.
Anneke vertelt helder en open zonder drama over een voor haar toch zo heftige periode. Voor mij
gaat er ook een wereld open, vooral omdat ik door de gastles meer beeld heb gekregen van
kruisreacties met voeding en van het feit dat latex in heel veel producten is verwerkt.
Ballonnen
Zelf hebben wij de latexallergie van onze dochter Tess pas in een later stadium ontdekt dan de
voedselallergie. En ook voor ons was deze allergie niet direct duidelijk. Pas nadat ze overal uitslag
over haar lijf kreeg en haar ogen opgezwollen waren na het spelen met waterballonnen zijn we
gaan zoeken op internet. Daarna werd een en ander wel duidelijk. Gelukkig heeft Tess het niet in
een zo heftige vorm als Anneke Derksen, maar we hebben er wel rekening mee te houden. Een
feestje met ballonnen is niet handig. En sommige kleding met latex veroorzaakt huidirritatie. Bij de
tandarts vragen we nu standaard om latexvrije handschoenen. Voor Tess is dit een allergie
waarmee goed te leven valt.
Voor Anneke heeft haar latexallergie heel veel gevolgen en beperkingen. Het is duidelijk dat zij in
haar levenshouding ervoor kiest om niet bij de pakken te gaan neerzitten, maar om een positieve
wending te geven aan haar leven. Zoals ze zelf zegt: ‘Ik ga toch niet thuis achter de geraniums
zitten.’